Warto zobaczyć: Cerkiew w Cewkowie

Dawna cerkiew greckokatolicka, parafialna pw. św. Dymitra w Cewkowie – Cerkiew orientowana, zajmuje większą część placu (d. cmentarza), opadającego w dolinę potoku wiejskiego. Przy świątyni zlokalizowana była niegdyś wolnostojąca dzwonnica, wzniesiona około 1890r., rozebrana w 1978r.

Drewniana cerkiew wzniesiona jest w konstrukcji zrębowej. Posiada plan trójdzielno-podłużny i jednokopułową bryłę. W układzie podłużnym dominuje kwadratowa nawa zwieńczona ośmiopołaciową kopułą. Do części środkowej dostosowane są równe jej wysokością i nieco węższe pomieszczenia – sanktuarium zamknięte trójboczne, ujęte po bokach przez dwa pomieszczenia: zakrystię i skarbczyk, oraz babiniec poprzedzony otwartym gankiem słupowym.

Wewnątrz główne pomieszczenia otwarte są do nawy szerokimi prześwitami. Między nawą a sanktuarium zachowały się pozostałości monumentalnej konstrukcji ikonostasu. Przy zachodniej ścianie babińca nadwieszony jest chór śpiewaczy. Ściany wypełnia polichromia o podziałach architektonicznych z dekoracją roślinno-geometryczną i figuralną. Zrąb zewnątrz posiadał poszycie gontowe. Kopuła i dachy pobite są blachą.

Cerkiew reprezentuje późną, dziewiętnastowieczną fazę rozwoju cerkiewnej architektury drewnianej. Tradycyjny układ przestrzenny został zmodyfikowany przez dążenie do ujednolicenia przestrzeni wnętrza i zwiększenia roli skrajnych pomieszczeń w ukształtowaniu bryły świątyni.

Historia obiektu

Cewków jest wsią o starej metryce. W źródłach wymieniona jest w 1492r. Parochia ruska zawiązała się na jej terenie w połowie XVI w. Według miejscowej tradycji pierwsza cerkiew istniała na terenie przysiółka Wola. W 1650 lub wkrótce po 1689 r. świątynia została przeniesiona na obecne miejsce, do centrum wsi. Od tego czasu do końca XVIII w. obsługiwana była przez dwóch kapłanów. Na początku XIX w. cerkiew była już silnie zniszczona. Stąd też w 1840r. za staraniem ówczesnego parocha ks. Antoniego Brylińskiego, przy wsparciu finansowym księcia Leona Sapiehy, zarządzającego dobrami cewkowskimi z ramienia ich właściciela hrabiego Władysława Zamoyskiego, rozpoczęto budowę obecnie istniejącej cerkwi. Po zakończeniu prac w 1842r. starą cerkiewkę rozebrano. Na przełomie XIX i XX w. wnętrze nowej świątyni pokryto polichromią. Po II wojnie świątynia został przejęta na Skarb Państwa. Z powodu braku należytej opieki w szybkim tempie uległa zrujnowaniu. Wyposażenie, głównie ikony z XVI-XVIII w. zabezpieczone zostały w zbiorach muzealnych (Sanok, Kraków – Fundacja św. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej).

Fot. PIOTR HULAK, źródło: inf. własna, www.podkarpackie.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *